القاء موتاسیون در نارنگی به منظور ایجاد تنوع ژنتیکی در جهت تولید موتانت‌هایی با صفات کیفی برتر (با استفاده از پرتوهای گاما)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 498-31485، کرج - ایران

چکیده

تنوع ژنتیکی از عوامل ضروری اصلاح نباتات است. ایجاد جهش (موتاسیون) در ازدیاد ذخایر متنوع ژنتیکی بسیار مؤثّر و در بهبود ارقام درختان میوه و محصولات گیاهی دیگر مفید است. پیشرفت‌های اخیر در زی‌فن‌شناسی روش‌های جدیدی را برای ریزازدیادی و دْزیابی گیاهان با صفت برتر حاصل از جهش و دگرگونی ایجاد کرده است. در این کار پژوهشی، نارنگی رقم کلمانتین به عنوان رقم مناسب که تطابق‌پذیری خوبی با شرایط جوی شمال کشور دارد انتخاب شده است. از صفات نامناسب این رقم، می‌توان تعداد زیاد دانه در میوه را نام برد. در این کار پژوهشی پرتوهای گاما به عنوان موتاژن فیزیکی با دْزهای Gy 35، 40، 45 روی جوانه‌های جانبی بعد از کشت بخشینه انتهایی و تولید گیاهان عاری از ویروس بکار برده شد. جوانه‌های پرتو دیده بر روی پایه نارنج پیوند زده شدند (M1V1). برای از بین بردن کایمرا در سه نسل هرس انجام گرفت و در نهایت گیاهان M1V3به زمین اصلی منتقل شدند. پس از رسیدن به سن میوه‌دهی بر اساس صفات موردنظر، انتخاب صورت گرفت که در نتیجه، تعدادی درختچه با میوه‌های بدون هسته و تعدادی درختچه زودرس و دیررس بدست آمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Induction Mutation in Tangerine for Creating Genetic Variation to Produce Mutants With Desirable Character (using gamma rays)

نویسندگان [English]

  • M Rahimi
  • F Majd
  • E Jahangirzadeh
  • S Vedadi
  • E Rahmani
  • N Neshan
چکیده [English]

Genetic variation is an essential factor for the crop breeding. Induced mutations are highly effective to enhance the natural genetic resources, and have assisted in developing the improved cultivars of fruits and other crops. The recent advances in biotechnological techniques have the potential to provide efficient methods of vegetative propagation, screening techniques and genetic improvement through the mutation. On this basis, we selected tangerine (Celemantin cv) as a well-adapted, and highly consumed citrus fruit which has a disadvantage of containing too many seeds in it's flash. We applied physical mutagen (γ-ray) with dose rates of (35,40 and 45 Gy) for lateral bud after shoot tip grafting (stg) and production of contaminated-free plants. The irradiated buds were grafted to sour orange as root stocks (M1V1) and chimera dissolved by further vegetative propagation. Finally, the M1V3 plants were transferred to the field and after the production of the fruits, selection has been made. The results have showed that radiation was able to produce seedless, early and late ripening and cold resistance samples. Tangerine (Clemantine Cv) has also shown that it possesses a high yield of production.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mutation
  • Citrus
  • STG
  • Induced Mutation
  • Somatic Mutations
  • In Vitro
  • Mutagens
  1. 1.    ر. فتوحی قزوینی، ”تولید کلونهای عاری از ویروس ارقام نارنگی انشو از طریق کشت تخمک‌های نارس شده،“ انتشارات دانشگاه گیلان (1377).                                                                            

 

  1. 2.    ح. شیبانی،”باغبانی،“ جلد چهارم. مرکز نشر سپهر (1342).         

 

  1. 3.    L. Navarro, “Citru shoot tip grafting in vitro,” In: Biotechnology in Agriculture and Forestry, Vol. 18, Bajaj, Y.P.S. (ed). Springer Verlag, Berlin Heidelberg (1991).

 

  1. 4.    S. Bhoswanis and M.K Razdan, “Plant Tissus Culture,” Elsevier, (1983).

 

  1. 5.    Donini, “Mutagenesis applied for the improvement of vegetgetively propagated plants,” International Atomic Energy Agency, (1994).

 

  1. 6.    M.H. Edriss and D.W. Burger, “Micrografting shoot tip culture of Citrus on three trifoliata rootstock,” Sci. Hort, 23,255-259 (1984).

 

  1. 7.    A. Starrantino, and A. Caruo, “The shoot tip grafting technique applied in citriculture,” Acta Hort, (1988).

 

  1. 8.    V.A. Parthasaarathy, V. Nagaraju, S.A.S. Rahman, “In vitro grafting of Citrus reticulate Blanco,” Folia. Hort, 9/2, 87-90 (1997).

 

  1. 9.    P. Boxus, P. Druart, “Virus-free trees through tissue culture,” In: Biotechnology in Agriculture and Forestry. Vol. 1. Bajaj, Y.P.S. (ed). Springer-Verlag, Berlin Heidelberg (1986).

 

  1. 10.              R. Jonard, “Micrografting and its applications to tree improvement,” In: Biotechnology in Agriculture and Forestry. Vol. 1. Bajaj, Y.P.S. (ed). Springer-Verlag, Berlin Heidelberg, (1986).