تعیین دُز مناسب پرتوهای گاما برای ایجاد موتاسیون در ریزنمونه‌های موز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 498- 31485، کرج- ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی ساری، دانشگاه مازندران، صندوق پستی: 578، ساری- ایران

چکیده

موز متعلق به خانواده Musaceae و جنس Musa، از جمله گیاهان بومی منطقه گرمسیری و نیمه گرمسیری است. در سالهای اخیر تلاش زیادی برای گسترش کشت این گیاه در کشور صورت گرفته است. اغلب گونه‌های مورد استفاده در ایران از نوع کاوندیش و گراندناین می‌باشند که دارای ارتفاع نسبتاً زیاد (2 تا 4 متر) هستند. این کار پژوهشی، به منظور تعیین دز مناسب پرتوهای گاما برای ایجاد موتاسیون در نوک ساقه گیاه موز از طریق کشت بافت انجام گرفته است. نوک ساقه گیاه تحت تاثیر هشت تیمار، شامل مقادیر مختلف پرتوهای گاما یعنی صفر، 10، 15، 20، 25، 35، 45 و 60 گری قرار گرفت. یک طرح کاملاً تصادفی با شش تکرار به اجرا در آمد. پس از تیمار کردن، ویژگیهای مختلفی از جمله تعداد گیاه باقیمانده، تعداد برگ، ارتفاع و وزن گیاه تر اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از نرم افزارهای SAS و MSTAT، داده‌ها مورد تجزیه واریانس و مقایسه میانگین قرار گرفتند. پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها مشخص شد که دزهای 25 تا 40 گری برای ایجاد موتاسیون در نوک ساقه گیاه موز مناسب است. همچنین تجزیه پروپیت نشان داد که دز 39.8  گری نقطه LD50 (50 درصد کشندگی) می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determination Optimum Dose Gamma Ray for Make Mutation in Banana Explant (Musa spp. Var Cavendish)

نویسندگان [English]

  • H Goorchini 1
  • Gh.A Nematzadeh 2
  • F Majd 1
  • M Rahimi 1
چکیده [English]

Banana belongs to Musaceae family and Musa genus, categorized as a plant growing in tropical and subtropical regions. In recent years, many attempts have been made for extending the cultivation of this plant in Iran. The cultivars, which are cultivating commonly in Iran are mostly Cavendish and Grand Nain, having rather long heights (2-4 meters). This research has been carried out aiming at determining the optimum dose rate to induce mutation in the banana plant shoot-tips. For this purpose the plant shoot-tips were exposed to various doses of gamma radiation with eight treatments of 0, 10, 15, 20, 25, 35, 45 and 60 Gray. The project was directed in a completely randomized design. After the treatment, various traits such as: number of alive plants, number of leafs, plant height and wet weight have been measured. For the data analysis, SAS and MSTAT softwares have been used in order to evaluate the average values and variances of the output results for the further analysis and comparisons. The results indicate that the dose rates of 25 to 40 Gray are the optimum rate values for induction of the mutation in this plant. Also, the propit analysis shows that the dose rate of 39.8 Gray is at the point of LD50 (50% of the dead level).

کلیدواژه‌ها [English]

  • banana
  • shoot-tip
  • Mutation
  • Gamma Ray
  • optimum dose rate
J. Baldry, D.G. Coursey, G.E. Howard, “The comparative consumer acceptability of triploid and tetraploid banana fruit,” Trop. Sci., 23, 33-66 (1981).

 

  • B. Bhagwat and E.J. Duncan, “Mutation breeding of highgate (Musa acuminata, AAA) for tolerance to fusarium oxysporum F. SP. Cubense asing gamma irradiation,” Euphytica, 101, 143-150 (1998).

     

  • S. Gowen, “Bananas and plantains,” CHAPMAN SALL. London. 596pp (1996).

     

  • E.V. De Guzman, “Project on production of mutants by irradiation of invitro culture technique,” Improvement of vegetatively propagated plants though induced mutations, International Atomic Energy Agency Technical Document 173. Vienna, 53-76  (1975).

     

  • E.A. Delanghe, “Towards an international strategy for genetic improvement in the genus Musa. In: G. S. Persley and E. A. Delanghe (Eds.),” Banana and plantain breeding strategies; Proceedings of an International Workshop, B-17 Oct. 1986, 21, 19-23, Cairns, Australia, ACIAR proc (1986).

     

  • T. Mendez, “Application of mutation methods to banana breeding,” In: Induced mutation in veyetatively propagated plants, Proceeding of a panel, vienna, 11-15 September 1972, IAEA: vienna, 75-83, (1973).

     

  • S.C. Hwang, C.L. Chen, J.C. Lin, H.L. Lin, “Cultivation of banana using plantlets from meristem culture,” Hort. Science, 19, 231-233 (1984).

     

     

     

     

     

     

  • R.H. Stover and I.W. Budden Hagen, “Banana Breeding: polyploidy, disease resistance and prodactivity,” Fruits, 40, 175-191 (1986).

     

  • S. Yang, and S. Lee, “Mutagenic effects of chemical mutagens in bananas,” J. Agric Assoc China New ser No. 116, 36-47. (in chinese with english summary) (1981). 

     

  • R.B. Horsch, J.E. Fry, N.L. Hoffman, D.A. Eichotz, S.G. Rogers, R.T. Fraley, “A simple and general methal for transferring genes in to plants,” Science 227, 1229-1231 (1985).

     

  • V.M. Kulkarini, T.R. Gamapathi, P. Suprasanna, “Effect of gamma irradiation on invitro multiple shoot culture of banana (Musa species),” Nuclear Agriculture and Biology tb, 4, 232-240 (1997).

     

  • D.R. Vaylsteke and O. Rodomiro, “Field performance of conventional vs. invitro propagules of plantain (Musa spp., AAB Group) Hort,” Science, 31(5), 862-865 (1996).

     

  • K. Matsumoto and H. Yamaguchi, “Introduction and selection of aluminium tolerance in the Banana,” Trop Agric (Tninidad), 67, 229-232 (1990).

     

  • F.J. Novak, “Musa (Bananas and plantains),” Biotechnology of perennial fruit crops, (Hammerschlay F.A. and R.E. Litz ed.) CAB Int., 449-488 (1992).

     

    G. Jianhui, H. Xidong, C. Bingkam, “Study on mutation breeding of banana shoot-tips in vitro I. Experiment on be co ray irradation of shoot tips,” J. Fajian Academy of Agriculture Science 12 (1), 20-23 (1994).