ارزیابی ناحیه‌ای و بررسی مقدماتی زمین‌شناختی، ساختاری و فلززایی حوضه دشت کویر و احتمال تشکیل کانه‌زایی اورانیوم نوع رسوبی ـ سطحی در آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

امور اکتشاف و استخراج، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 14155-1339، تهران ـ

چکیده

دشت کویر ایران، بزرگترین حوضه کویری و فروافتاده داخلی ایران است که در حدود 90000 کیلومتر مربع وسعت دارد. این حوضه در مرکز ایران و جنوب رشته کوههای البرز در راستای شرقی ـ غربی امتداد یافته و ساختاری نامتقارن دارد. پوشش حوضه عموماً از توالیهای پیچیده ملاسهای دریایی ـ قاره‌ای الیگوسن ـ میوسن تشکیل شده است. با توجّه به ویژگیهای سیستم زه‌کشی، توالیهای ملاسی، رسوبات آبرفتی، آبرفتی ـ دلتایی و دریاچه‌ای، شرایط آب و هوایی و ریخت‌شناسی، ساختاری و فلززایی، فرورفتگی کویر بزرگ به طور عمومی جهت تشکیل ذخایر اورانیوم نوع برونزاد و نوع سطحی (دره‌های پرشده، دشت سیلابی، دلتایی و پلایایی) مناسب است. رخدادهایی  که در حاشیه جنوبی و شمال شرقی دشت کویر شناخته شده‌اند شامل رخدادهای عروسان، آیرکان و محمدآباد است. موقعیتهای زمین‌شناختی ـ ساختاری مشابهی برای کانه‌زایی اورانیوم در حاشیه دشت کویر نیز محتمل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Regional Evaluation and Primary Geological, Structural and Metallogenical Research of Great Kavir Basin as View of Possibility Formation of Sedimentary– Surficial Uranium Mineralization

نویسنده [English]

  • S Kamali Sadr
چکیده [English]

Great Kavir basin is the largest inner basin in Iran  that extended about 90000 km2. This basin is situated in the centre of Iran , to the south from Alborz mountain range and elongated in the sub – latitudinal trend and its construction is asymmetric. The basin cover consists generally of complicated sequence of continental – marine Oligocene – Miocene molasses. According to drainage systems conditions, molassoid cycles, alluvial, alluvial – deltaic and lacustrine sediments, climate, morphological  conditions and metallogenic and structural features, Great Kavir depression generally is favorable for exogenic and surficial uranium deposits (vally – fill, flood plain, deltaic and playa). Uranium occurrences that are Known in the southern and north eastern part of the margent Great Kavir basin, are Arosan, Irekan and Mohammad Abad. Similar geological – structural conditions for uranium mineralization is possible in the margent of Great Kavir basin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • great kavir basin
  • playa
  • sedimentary- surficial uranium deposit
  • calcrete
  • sedimentary basin
“Surficial Uranium Deposits,” A technical document issued by the international Atomic energy agency, Vienna, 256 (1984).

 

  • A.W. Mann, “Chemical ore genesis models for the precipitation of carnotite in calcrete,” CSIRO Mineral Research Laboratories. Division of Mineralogy Rep.FP7 (1974).

     

  • P.P. Toens and B.B. Hambleton Jones, “Definition and classification of surficial uranium deposits,  in: surficial uranium deposits,” TECDOC – 322, IAEA, Vienna, 9-14 (1984).

     

  • A.S. Goudie, “The chemistry of the world calcrete deposits,”Journal of geology, Vol. 80, 449 – 463 (1972).

     

  • C. Premoli, “Formation of uraniferous calcretes,” Australian Mining (1976).

     

  • 6. س. کمالی صدر، ”ارزیابی ناحیه‌ای و بررسی مقدماتی زمین‌شناسی، ساختاری و متالوژنیکی حوضه دشت کویر از دیدگاه احتمال تشکیل کانه‌زائی اورانیوم نـوع رسـوبی- سطحی،“ گزارش اکتشـافی شمـاره 83-0660، اداره اکتشـاف و استخـراج، سـازمـان انـرژی اتـمی ایـران  

     (1383).

     

  • D. Reyre and S. Mohafez,  “A first contribution of the NIOC-ERAP agreement to the knowledge of Iranian geology,” Edition Technics Paris, 58 (1972).

     

     

     

     

     

     

     

     

     

  • ع. درویش زاده، ”زمیـن شنـاسـی ایـران،“صفحـه 901، انتشـارات نشـر

    دانش امروز (1370).

     

  • M.P.A. Jakson and R.R. Cornelius, “Geology dynamics of a remarkable salt diaper province in the Great kavir, central Iran,” Geological Survey of America Memoir 177, 139 (1990).

     

  • A. Vata, “Guide geologique dela reqion de Qom (Iran),” Univ. Tehran, 42 (1964).

     

  • ف. محمـودی،  ”بیـابانهـای ایـران، مجـله رشـد جغرافیـا،“ شمـاره 17 (1367).

  •  

  • M.R. Espahbod, “Metallogenic consequences due to compressional stresses of Cu-Mo-Au system regarding to low-grade uranium mineralizatioin marginal part of ophiolite zone of Central Iran,” Geology Special issue., Vol. 15, 191-198 (1993).

     

  • م. اسپـهبــد، قـرطـاسـی، بـدیــع‌زادگان، اصـفهـانـی، ”بـررسیـهـای زمین‌شنـاسی و متـالوژنی اورانیـوم در معـادن  طالمسی و مسـکنی،“  اداره اکتشاف و استخراج. سازمان انرژی اتمی ایران (1359). 

  •  

  • P.G. Eriksson, “Pleistocene sediment – hosted uranium deposits at Henkries , South Africa: using setting tubes to delineate buried ore bodies, Mineralium Deposita,” 32, 419-422 (1997).

     

  • G.R. Ryan, “Uranium in Australia. Geopeko,” Ltd., Darwin, Northern Territory, Australia. (1985).