تأثیر پرتو گاما با دزهای پایین بر تحریک پاسخ به کشت بساک چند زادمون(1) گندم بهاره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 498- 31485، کرج - ایران

چکیده

در این بررسی پاسخ به کشت بساک سه زادمون گندم بهارهء: تجن, آتیلا و جهش یافتهء روشن (R- 12) به تیمارهای مختلفی از پرتودهی گاما با دزهای کم مورد آزمایش قرار گرفت. سنبله‌های هر سه زادمون  با دزهای 2 و 3  گری پرتودهی شد. و بی‌درنگ در محیط کشت P4(2)    تغییر یافته حاوی 200 میلی گرم در لیتر گلوتامین, 15 درصد فایکل, 2 میلی گرم در لیتر 2,4-D  و 0.5  میلی گرم در لیتر کنیتین کاشته شدند. زادمون‌ها کال‌زایی و گیاه‌زایی متفاوتی نشان دادند. تیمار پرتودهی منجر به کاسته شدن صفات مورد مطالعه گردید. هر سه زادمون پاسخ ضعیفی به کشت بساک نشان دادند که این پاسخ نیز با انجام پرتودهی کاهش یافت. در شرایط تیمار شاهد, از کالوس‌های بدست آمده از کشت بساک به ترتیب, رقم آتیلا 90 درصد, تجن 67 درصد و جهش یافتهء روشن 46 درصد تولید گیاه سبز یا آلبینو کردند. امّا کال‌های حاصل از بساک‌های پرتودیده, هیچ گیاهی (سبز یا آلبینو) تولید نکردند. به طور کلّی پرتودهی گاما, ظرفیت کالوس زایی و باززایی را کاهش داد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Low Dose Gamma Ray Effect on Inhancer of Anther Culture Response in Some Spring Wheat Genotypes

نویسندگان [English]

  • B Naserian khiabani
  • S Vedadi
  • N Neshan
چکیده [English]

In this investigation, the response of anther culture in three wheat genotypes (Tajan, Atila, R-12) after a treatment with a low dose of  gamma ray was studied. Spikes of these genotypes were irradiated in doses of 2, 3 Gy, then cultured in the modified P4 medium, containing 200 mgl –1 Glutamine, 15% Ficol, 2 mgl –1 2,4-D, and 0.5 mgl –1 Kinitin. It was found that there is a significant diference between the genotypes, and also between the irradiated treatment levels and the non–irradiated treatment. All of the genotypes showed a low response to the anther culture meaning a decrease in the response with irradiation. 90% of calli of Atila, 67% of R-12 and 46% of tajan in control treatment produced plants. But the calli of irradiated anthets did not produce any plant (green or albino). Generally by the gamma irradiation, we observed a low response in the calli and plantlet production.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Wheat
  • anther culture
  • Gamma Ray
  • genotype

کشت بافت لاینهای موتانت بدست آمده از ارقام گندم بومی ایران و تولید گیاهان دابلد هاپلوئید,” دانشگاه تبریز، دانشکده کشاورزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد, شماره 62 (1376).

 

2.   ب. ناصریان، ف. مجد، م. رحیمی، م. ولیزاده، ح. کاظمی، “بررسی تأثیر زادمون، محیط کشت و تیمار سرد بر کشت بساک لاین‌های موتاسیون‌زای گندم,” نشریه علمی سازمان انرژی اتمی، شماره 22، صفحات 64-56  (1379).

 

3.  م. ناصری تفتی، ب. ناصریان، س. ودادی، م. رحیمی، ا. رحمانی، “بررسی پاسخ چند زادمون گندم به تولید تک لاد با روش کشت بساک,” نشریه علمی سازمان انرژی اتمی، شماره 24, صفحات      67-57  (1380).

 

 

 

 
   
 

 

4. D. X. Ling, D. J. Luckett, and N. L. Darvey, “Low_ dose gamma irradiation promotes wheat anther culture response,” Aust.J.Bot.39, 467-474 (1991).

 

5. G. S. King, ,1949. ”Direct and transmitted X ray effect on growth of tobacco callus in vitro,”  Am.J.Bot.36, 265-270 (1991).

 

6. M. Maluszynski, I. Szarejko, and B. S. Bjorsson, “Haploid and mutation techniques,” In:S. M. Jain, S. K. Sopory, and R. E. Veilleux,(eds.). “Invitro haploid production in higher plant,” Klower Academic Publishers. V 1, 65-92 (1995).

 

7. J. W. Ouyang, “Induction of pollen plant in Triticum aestivum,” In: H. Han, and Y. Hongyuan (eds.), “Haploid in higher plant invitro,” China Academic Publishers. Bejing.   26-41 (1989).